PPD staat op bijna elk pak permanente haarverf, meestal geschreven als p-fenyleendiamine. Online heeft de stof een slechte naam. Die naam is grotendeels gebouwd op het halve verhaal. Dit is wat PPD doet, waar het echte risico zit en wat je eraan kunt doen.
Wat PPD eigenlijk is
PPD is een kleurstofvoorloper. Op zichzelf is het een klein, kleurloos molecuul. Er is nog niets aan dat op haarkleur lijkt.
Dat verandert zodra je de tube met de activator mengt. De peroxide oxideert de PPD, en die verbindt zich met andere moleculen in de formule. Het resultaat is een veel groter pigment, gevormd in het haar zelf.
Om de grootte draait het. Een klein molecuul glipt op de heenweg door de schubbenlaag. Een groot molecuul komt er bij het wassen niet meer uit. Dat is het verschil tussen kleur die blijft zitten en kleur die eruit spoelt.
Waarom permanente kleur er niet zonder kan
PPD werkt niet alleen. Het heeft koppelaars nodig, en resorcinol is degene die je het vaakst op een etiket ziet.
De koppelaars bepalen de tint. PPD levert het geraamte van het pigment, en de koppelaar stuurt het richting as, goud, koper of neutraal. Koele tinten leunen er het zwaarst op.
Het effect is het duidelijkst bij donkere tinten. Een diep bruin of een zwart heeft veel pigment nodig dat op zijn plek blijft. Zonder PPD verbleken die tinten binnen enkele weken.
Daarom bevat vrijwel elke permanente kleur in het schap PPD of een naaste verwant. Het is geen kortere weg en geen goedkope vulling. Niemand heeft een betere manier gevonden om blijvende kleur in het haar op te bouwen.
De hoeveelheid is bij wet begrensd. In de EU mag een oxidatieve haarverf tot 2 % PPD bevatten zodra de twee delen gemengd zijn. Die grens staat in de cosmeticaverordening en wordt door wetenschappelijke comités getoetst.
De vraag is dus niet echt of jouw verf PPD bevat. De vraag is hoeveel, hoe vaak je verft en of je huid het verdraagt.
Hoe vaak komt een PPD-allergie voor?
Minder vaak dan internet doet vermoeden. Zeldzaam is het ook niet.
Een overzichtsartikel in het Journal of Asthma and Allergy bracht uitslagen van plakproeven uit klinieken over de hele wereld samen. De mediaan van positieve uitslagen was 6,2 % in Noord-Amerika, 4 % in Europa en 4,3 % in Azië.
Die cijfers hebben context nodig. Ze komen van mensen die al waren doorverwezen wegens verdenking op contacteczeem. In de bevolking als geheel ligt het percentage flink lager.
Het risico ligt ook niet vast. Gevoeligheid bouwt zich op door blootstelling, dus die kan opduiken na jaren probleemloos verven. Een product dat je al tien jaar gebruikt kan je alsnog verrassen.
Het werkt ook de andere kant op. Minder vaak verven, en de kleur van de hoofdhuid houden waar het kan, verlaagt precies de blootstelling die de gevoeligheid opbouwt.
Denk je dat je hebt gereageerd, dan kan de dermatologie het netjes uitzoeken. Klinieken testen PPD in een gecontroleerde sterkte, en kiezen een zwakkere wanneer de voorgeschiedenis op een heftige reactie wijst. Dat is heel iets anders dan thuis gokken.
Hoe een reactie eruitziet
Milde irritatie is de gewone variant. Branderigheid, jeuk, droogte of een wat gevoelige hoofdhuid. Vervelend, en het gaat over.
Een allergische reactie gedraagt zich anders. Die begint meestal op de dunnere huid langs de haargrens, op de bovenste oogleden en op de oorranden. Reken op roodheid, zwelling en soms blaasjes.
Op een donkere huid kan de uitslag eerder bruin, paars of grijs lijken dan rood. Daardoor is hij makkelijker te missen.
Een klein deel van de reacties is ernstig. Zwelling van lippen, mond of keel, en elke vorm van benauwdheid, is spoed. Bel dan hulp in plaats van af te wachten.
Begint de reactie terwijl de kleur er nog in zit, spoel hem dan meteen uit met een milde shampoo.
Zwarte hennatattoos zijn het grotere gevaar
Echte henna is oranjebruin en op de huid onschuldig. Zwarte henna is iets heel anders.
Om dat zwart te halen wordt er PPD aan de pasta toegevoegd. De gehaltes liggen vaak ver boven alles wat in haarverf is toegestaan, en de pasta zit uren rechtstreeks op blote huid.
Die combinatie is bijzonder goed in het veroorzaken van een allergie. Reacties kunnen binnen een dag of twee blaren geven, en de gevoeligheid blijft meestal levenslang.
Veel mensen komen PPD voor het eerst tegen bij een tattoostandje op vakantie. Het probleem ontdekken ze jaren later voor de badkamerspiegel. Heb je ooit een zwarte hennatattoo gehad, ga dan echt voorzichtig om met haarverf.
Eén tattoo is er genoeg voor. De gevoeligheid gaat niet weg met de tijd, en ze draagt over op haarverf, of je het verband nu legt of niet.
Wat zonder PPD echt betekent
De term staat overal, dus het is goed om te weten wat er meestal achter zit.
De meeste permanente kleuren zonder PPD gebruiken in plaats daarvan PTD, kort voor tolueen-2,5-diamine. Het is een naaste chemische verwant en doet in de formule hetzelfde werk.
Naaste verwanten geven kruisreacties. In datzelfde overzicht verdroeg 57 % van de mensen met een PPD-allergie een kleur op basis van PTD. De overige 43 % reageerde alsnog.
Zonder PPD is dus een echte optie als je al weet dat je allergisch bent, en het is de moeite waard om met de dermatoloog te bespreken. Een garantie is het niet, en voor iedereen daarbuiten is het geen winst in veiligheid.
Het andere soort product zonder PPD zijn plantaardige kleuren zoals henna. Die bevatten inderdaad geen PPD. Ze leggen zich alleen om het haar heen in plaats van het van binnenuit te kleuren. Daardoor zijn ze lastig te verwijderen, moeilijk later te overkleuren, en op grijs haar slaat het resultaat vaak om naar koperig.
De derde weg die veel mensen proberen is een spoeling. Die wast er in een paar weken uit, en ongeveer een op de tien mensen met een PPD-allergie reageert er toch op. Bovendien dekt hij grijs niet goed af, en daar begon het meestal om.
Hoe je het etiket leest
De voorkant van het pak is reclame. De ingrediëntenlijst op de achterkant is gereguleerd, en daar staat het antwoord.
De ingrediënten staan aflopend op hoeveelheid, met hun INCI-namen. PPD duikt op als p-Phenylenediamine, soms gevolgd door HCl of sulfaat.
PTD staat er als Toluene-2,5-Diamine of Toluene-2,5-Diamine Sulfate. Je komt ook naaste afgeleiden tegen zoals N,N-Bis(2-Hydroxyethyl)-p-Phenylenediamine Sulfate.
De koppelaars staan meestal vlakbij in de lijst. Resorcinol is de gewone, samen met namen als 1-Naphthol en m-Aminophenol.
Twee delen betekent twee lijsten. De kleurcrème en de activator hebben elk hun eigen ingrediënten, en de kleurstofvoorlopers zitten altijd in de crème, niet in de peroxide.
Beweert een permanente kleur hier helemaal niets van te bevatten, lees de lijst dan twee keer. Iets moet het pigment opbouwen, en zoveel manieren zijn er niet.
De allergietest is het deel dat telt
Dermatologen, toezichthouders en fabrikanten komen op hetzelfde uit. Test 48 uur voordat je verft, elke keer opnieuw.
Meng een kleine hoeveelheid zoals de gebruiksaanwijzing zegt. Dep het achter een oor of in de elleboogplooi en laat het daarna met rust. Niet wassen, niet afdekken en niet krabben.
Wacht dan, en blijf kijken. Reacties kunnen tot 72 uur op zich laten wachten, dus een schone uitslag na 24 uur zegt weinig.
Roodheid, jeuk, zwelling of kleine blaasjes betekenen dat je het product niet moet gebruiken. Helemaal niets betekent dat je voor deze keer vrij bent, niet voor altijd.
Het kost twee minuten, en het is de ene gewoonte die de moeite waard blijft zolang je je haar verft.
