Ammoniak zit al ruim een eeuw in haarverf. Het werkt, maar het is hard. Steeds meer merken laten het weg, en "zonder ammoniak" staat inmiddels op veel verpakkingen. Het helpt om te weten wat dat echt betekent.
Wat ammoniak in haarverf doet
Kleur moet in het haar komen om te blijven zitten. De buitenste laag, de schubbenlaag, ligt vlak en gesloten. Ammoniak verhoogt de pH en duwt die laag open. Het pigment bereikt dan de cortex eronder en blijft daar.
Het probleem is wat er onderweg nog meer gebeurt. Een hoge pH laat het haar opzwellen en trekt er vocht uit. Als de schubbenlaag eenmaal zo is opengebroken, sluit hij zelden helemaal terug. Daarom kan gekleurd haar droog en ruw aanvoelen.
Ammoniak heeft ook die scherpe geur die de meeste mensen van de kapper kennen. Het kan op de hoofdhuid prikken en je ogen laten tranen.
Waarom merken ermee stoppen
Twee dingen zijn veranderd. Klanten lezen de ingrediëntenlijst, en de alternatieven zijn beter geworden.
De meeste ammoniakvrije formules gebruiken ethanolamine. Dat doet hetzelfde werk bij een lagere pH. De kleur houdt net zo lang, maar het haar krijgt minder te verduren en de geur is veel milder.
Ethanolamine is geen wondermiddel. Het is ook een chemische stof en het opent de schubbenlaag net zo goed. Het doet het alleen voorzichtiger.
Zonder ammoniak is niet hetzelfde als natuurlijk
Hier worden etiketten verwarrend. De twee begrippen staan vaak naast elkaar, maar ze betekenen iets anders.
Zonder ammoniak zegt dat één ingrediënt ontbreekt. Over de rest van de formule zegt het niets. Verf kan zonder ammoniak zijn en toch SLS of parabenen bevatten. Dat zijn de twee die het echt waard zijn om te vermijden.
Natuurlijk is nog vager. In cosmetica bestaat er geen wettelijke definitie van dat woord. Een merk kan het op de doos drukken met heel weinig eronder.
Dan is er henna, dat wel echt plantaardig is. Het werkt anders. Henna legt zich om het haar heen in plaats van het van binnenuit te veranderen. Het is lastig te verwijderen en kan slecht reageren met andere kleuring. Op grijs haar slaat het vaak om naar koperkleurig of groenig.
Wil je dus blijvende kleur die grijs dekt, dan is plantaardige verf meestal niet het antwoord. Wat je zoekt is een permanente kleuring met een kortere, schonere ingrediëntenlijst. Dat is de middenweg die de meeste mensen eigenlijk bedoelen.
Wat de ingrediënten echt doen
Draai de doos om en de lijst kan afschrikken. Het meeste heeft een functie. Dit is wat de belangrijkste namen betekenen, en welke je echt beter kunt vermijden.
Ammoniak
Ammoniak is de alkalische stof in de meeste klassieke haarverven. Zijn taak is de pH verhogen zodat de schubbenlaag opengaat en pigment naar binnen kan. Dat doet het snel en betrouwbaar, en daarom bleef het zo lang in gebruik.
De prijs is de pH zelf. Op dat niveau zwelt het haar op, verliest het vocht en sluit het daarna moeizaam. De geur is het andere deel dat vrijwel iedereen merkt.
Ethanolamine doet hetzelfde werk bij een lagere pH. De kleur ontwikkelt zich even goed, maar het haar krijgt onderweg minder te verduren. Die ruil hebben de meeste mildere formules gemaakt.
PPD
PPD, oftewel p-fenyleendiamine, is wat permanente kleur permanent maakt. Het is een klein molecuul dat het haar binnendringt en zich daar tot een groter molecuul ontwikkelt. Daarna spoelt de kleur er niet zomaar meer uit.
Het telt vooral bij donkere tinten. Zonder PPD of iets vergelijkbaars zouden diepe bruinen en zwarten binnen een paar weken vervagen. Bijna elke permanente kleuring op de markt leunt erop.
PPD is tegelijk de meest voorkomende oorzaak van allergische reacties op haarverf. Dat is goed om te weten, zonder je er zorgen over te maken. Reacties zijn niet gewoon, maar ze komen voor, en de gevoeligheid kan over de jaren langzaam toenemen.
Het is een gereguleerd ingrediënt. De maximale gehaltes zijn wettelijk vastgelegd en worden door wetenschappelijke comités beoordeeld voordat producten in de winkel liggen. De verstandige voorzorg is simpel. Doe 48 uur van tevoren een huidtest, elke keer, ook bij een product dat je al jaren gebruikt.
Resorcinol
Resorcinol werkt samen met PPD. Het is wat de branche een koppelaar noemt. Het reageert met de zich ontwikkelende kleurstof en levert zo bepaalde tinten op, in plaats van zelf kleur toe te voegen.
Koele en asblonde tinten leunen er het sterkst op. Zonder koppelaars schuiven die tinten naar warm, en het resultaat lijkt niet op de foto op de doos.
Net als PPD wordt het gebruikt in hoeveelheden die de cosmeticaregelgeving vastlegt, en het is meermaals beoordeeld door de wetenschappelijke comités van de EU. Het heeft een taak, en in gecontroleerde hoeveelheden vervult het die goed.
Sommige mensen houden hun totale blootstelling toch liever laag. Als dat voor jou geldt, kijk dan naar het geheel in plaats van naar één regel op een etiket. Hoe vaak je kleurt telt zwaarder dan welk los ingrediënt dan ook.
SLS
SLS, oftewel natriumlaurylsulfaat, is een sterk reinigingsmiddel. Het zit in veel shampoos omdat het goed schuimt en vet grondig oplost. Geen van beide helpt verse kleur.
Bij veel mensen irriteert het de hoofdhuid. Het trekt ook sneller pigment uit gekleurd haar dan een milder middel, waardoor je kleur eerder vervaagt dan nodig.
Deze kun je beter helemaal vermijden. Controleer ook je shampoo en conditioner, niet alleen je verf, want daar zit het meestal verstopt.
Parabenen
Parabenen zijn conserveermiddelen. Ze voorkomen dat bacterieën en schimmel in een product groeien, en dat is een echte taak die iets moet vervullen.
De zorg is dat ze via de huid worden opgenomen en dat sommige zwak op oestrogeen lijken. Het onderzoek is niet afgerond, en toezichthouders staan ze nog steeds toe in beperkte hoeveelheden.
Toch bestaan er goede alternatieven, en er is weinig reden om ze te accepteren. Dit is de tweede om helemaal te vermijden.
Dekt haarverf zonder ammoniak grijs haar?
Ja, zolang het permanent is. Dit is de vraag die we het vaakst krijgen.
Grijs haar heeft zijn pigment verloren. Het is ook grover en minder poreus, dus het neemt kleur langzamer op dan de rest van je haar. Semipermanente verf spoelt er gewoon weer uit en het grijs komt terug.
Een permanente ammoniakvrije kleuring werkt anders. Die legt pigment in het haar en daar blijft het. De lagere pH betekent dat het wat langer duurt, dus laat het de volle inwerktijd zitten die in de gebruiksaanwijzing staat.
Is meer dan de helft van je haar grijs, kies dan een tint dicht bij je natuurlijke kleur. Het resultaat wordt dan veel gelijkmatiger. Bekijk hier ons volledige tintenassortiment.
Het beste resultaat thuis
Een paar gewoontes maken meer verschil dan het product dat je kiest.
Begin met ongewassen haar. De natuurlijke olie beschermt je hoofdhuid een beetje.
Blijf binnen twee tinten van je eigen kleur. Grotere sprongen zien er thuis zelden natuurlijk uit.
Verdeel je haar in delen en begin bij de aanzet. De aanzet ontwikkelt sneller door de warmte van je hoofdhuid.
Houd de volle inwerktijd aan. Te vroeg uitspoelen is de meest voorkomende reden dat kleur binnen enkele weken vervaagt.
Was daarna met een shampoo voor gekleurd haar. Sulfaten trekken pigment er snel uit, en al die zorg gaat het putje in.
